नाथापूरात महसूल आढावा बैठक ठरली लोकसंवादाचे जिवंत उदाहरण

.

नाथापूरात महसूल आढावा बैठक ठरली लोकसंवादाचे जिवंत उदाहरण —

तहसीलदार शेळके यांचे ‘ प्रशासन आपल्या दारी ’ चा प्रभावी प्रत्यय

       नाथापूर ( ता . बीड ) येथे सोमवार 19 रोजी पिंपळनेर महसूल मंडळाची मंडळस्तरीय महसूल आढावा बैठक केवळ औपचारिकता न राहता , जनतेच्या वेदना ऐकून घेणारी , प्रश्नांना वाट मोकळी करून देणारी लोकाभिमुख संवादसभा ठरली . ‘ शासन आपल्या दारी ’ या संकल्पनेचा खरा अर्थ या बैठकीत अनुभवायला मिळाला — कारण प्रशासन गावात आले , आणि नागरिकांचे प्रश्न थेट समोर आले .

          ग्रामपंचायत सचिवालय सभागृहात झालेल्या या बैठकीचे नेतृत्व तहसीलदार चंद्रकांत शेळके यांनी केले . त्यांच्या उपस्थितीत महसूल दाखले , फेरफार , वारसा हक्क , जमीन नोंदी , शेतीविषयक अडचणी , पीकविमा , अ‍ॅग्रीस्टॅक , बळीराजा शेतकरी सन्मान योजना तसेच गावातील रस्त्यांशी संबंधित प्रकरणांवर सविस्तर चर्चा झाली . नागरिकांनी मांडलेल्या प्रत्येक मुद्द्याकडे गांभीर्याने लक्ष देत , नियमांच्या चौकटीत तात्काळ व पारदर्शक कार्यवाहीचे स्पष्ट निर्देश तहसीलदार शेळके यांनी दिले .

      राज्याचे महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांच्या सूचनांनुसार , तसेच विभागीय आयुक्त जितेंद्र पापळकर आणि बीड जिल्हाधिकारी विवेक जॉन्सन यांच्या मार्गदर्शनाखाली महसूल यंत्रणा अधिक गतिमान , संवेदनशील आणि नागरिकाभिमुख पद्धतीने काम करत असल्याचे या बैठकीतून ठळकपणे दिसून आले . कागदांच्या ढिगाऱ्यात अडकलेले प्रश्न गावातच मार्गी लागल्याने नागरिकांच्या चेहऱ्यावर समाधानाचे हास्य उमटले . ‘ सरकार दूर नाही , सरकार इथेच आहे ’ ही भावना उपस्थितांमध्ये अधिक दृढ झाली .

       तहसीलदार चंद्रकांत शेळके यांचे विचार — सुसंवाद , शिक्षण आणि सामाजिक भान – बैठकीत बोलताना तहसीलदार चंद्रकांत शेळके यांनी केवळ महसूल विषयांपुरते मर्यादित न राहता , गावाच्या दीर्घकालीन सामाजिक प्रगतीवर सखोल भाष्य केले . रस्त्यांच्या प्रश्नांबाबत त्यांनी स्पष्ट शब्दांत आवाहन केले की , ‘ रस्ते हे गावाचे रक्तवाहिनीसारखे असतात . मतभेद होऊ शकतात , पण ते संवादातून मिटले पाहिजेत . आपसात सुसंवाद ठेवला , तर प्रश्न न्यायालयात न जाता गावातच सुटतात ’ . त्यांनी ठामपणे सांगितले की , प्रत्येक गावात वाचनालय असलेच पाहिजे .

‘ जिथे पुस्तक आहे , तिथे विचार आहे .

जिथे विचार आहे , तिथे विकास आहे ’ — ही म्हण त्यांनी यावेळी अधोरेखित केली . मुला – मुलींना शिक्षणाबाबत विशेष भर देताना ते म्हणाले , ‘ शिक्षण म्हणजे केवळ नोकरी मिळवण्याचे साधन नाही , शिक्षण म्हणजे विचार करण्याची ताकद आहे ’ . गावातील मुला – मुलींना सुशिक्षित केले पाहिजे , त्यांच्यासाठी दर्जेदार शाळा , प्रशिक्षित शिक्षक , अभ्यासाचे वातावरण , वाचनाची सवय आणि आधुनिक शिक्षण सुविधा उपलब्ध करून दिल्या पाहिजेत , असे त्यांनी स्पष्ट केले .

‘ आज शिकलेली पिढीच उद्याचा गाव घडवते ’ ,

‘ शिकाल तर टिकाल , शिकाल तर पुढे जाल ’ , अशा घोषवाक्यांनी त्यांनी उपस्थितांना प्रेरित केले . शिक्षणाच्या दर्जाबाबत बोलताना त्यांनी नमूद केले की , ‘ केवळ इमारत म्हणजे शाळा नाही , तर मूल्य , शिस्त आणि संस्कार म्हणजे खरे शिक्षण ’ . मुलींना शिक्षणात समान संधी देणे ही काळाची गरज असल्याचेही त्यांनी ठासून सांगितले .

     बालविवाह रोखण्याबाबत ठाम संदेश – बैठकीत जिल्हाधिकारी विवेक जॉन्सन यांचे बालविवाह रोखण्याबाबतचे सातत्यपूर्ण आवाहन अधोरेखित करण्यात आले . ‘ बालविवाह म्हणजे बालपणाची चोरी आहे ’ , ‘ मुली शिकल्या तरच समाज उभा राहतो ’ , हा संदेश प्रशासनाकडून सातत्याने दिला जात असल्याचे नमूद करण्यात आले .

         अपर जिल्हाधिकारी हरीश धार्मिक यांच्या मार्गदर्शनानुसार महसूल प्रशासनाने सामाजिक विषयांमध्ये सक्रिय भूमिका घ्यावी , असे स्पष्ट करण्यात आले . तर उपविभागीय अधिकारी कविता जाधव यांनी वेळोवेळी क्षेत्रीय आढावा घेऊन , कामकाजात सुधारणा करण्यासाठी दिलेल्या सूचनांमुळे अशा बैठका अधिक परिणामकारक ठरत असल्याचे उपस्थितांनी सांगितले . यावेळी सरपंच सुंदर चव्हाण म्हणाले ,

‘ गावातच प्रश्न सुटत असतील , तर लोकांचा प्रशासनावरचा विश्वास अधिक मजबूत होतो ’ . ज्येष्ठ नागरिक अंकुश जिजा चव्हाण यांनी भावना व्यक्त करत सांगितले , ‘ अशी बैठक म्हणजे गावासाठी दीपस्तंभ आहे — मार्ग दाखवणारी ’ .

       कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन प्रा . अनिरुद्ध गिराम यांनी केले . अध्यक्ष , प्रमुख पाहुणे , प्रशासकीय अधिकारी , कर्मचारी , तरुण मंडळ आणि उपस्थित नागरिकांचे आभार मानून कार्यक्रमाची सांगता करण्यात आली .

        आढावा बैठक संपल्यानंतर तहसीलदार चंद्रकांत शेळके यांनी नाथापूर येथील ग्राम महसूल अधिकारी कार्यालयास भेट दिली . कार्यालयीन नोंदी , प्रलंबित कामकाज व नागरिकांशी संबंधित सेवा यांचा त्यांनी प्रत्यक्ष आढावा घेतला . त्यानंतर नाथापूर येथील गट क्रमांक 248 मधील मयुरी सुंदरराव चव्हाण यांच्या शेतात रब्बी हंगामातील ज्वारी पिकाची पिक पाहणी पूर्ण करण्यात आली . या ठिकाणी उपस्थित गावकऱ्यांसमोर ई – पीक पाहणी / नोंदणीचे प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक करण्यात आले .

यावेळी बोलताना तहसीलदार शेळके यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की , ‘ ई – पीक पाहणी ही शेतकऱ्याच्या हक्कासाठी अत्यंत महत्त्वाची प्रक्रिया आहे ’ . पीकविमा , अनुदान आणि नुकसानभरपाई यांचा थेट संबंध ई – पीक नोंदीशी असल्याने तालुक्यातील सर्व शेतकऱ्यांनी रब्बी पिकाची ई – पीक पाहणी तात्काळ व अचूकरीत्या पूर्ण करून घ्यावी , असे आवाहन त्यांनी केले . ‘ आजची नोंद म्हणजे उद्याचा आधार ’ , ‘ शेतकरी जागा झाला , तर व्यवस्था सरळ होते ’ , अशा म्हणींच्या माध्यमातून त्यांनी शेतकऱ्यांमध्ये जागृती निर्माण केली .

       एकूणच , नाथापूरातील ही महसूल आढावा बैठक व त्यानंतरचा क्षेत्रीय दौरा म्हणजे ‘ संवादातून समाधान ’ , ‘ प्रशासनातून विश्वास ’ , आणि ’ शिक्षण व तंत्रज्ञानातून परिवर्तन ’ यांचा अर्थपूर्ण संगम ठरला — जिथे प्रशासन थेट गावात , थेट शेतात आणि थेट नागरिकांच्या प्रश्नांसमोर उभे राहिले , हाच ‘ प्रशासन आपल्या दारी ’ चा खरा प्रत्यय असल्याची भावना गावकऱ्यांनी व्यक्त केली .

.